Lëvizja Besa dhe Bilall Kasami ndodhen sot në një moment strategjik vendimtar, ndoshta më të rëndësishmin që nga hyrja e tyre në qeverisje. Në kushtet e një përfaqësimi shqiptar kryesisht formal dhe jo real në ekzekutivin e Maqedonisë së Veriut, Lëvizja Besa ka ende hapësirë politike për të ndryshuar rrjedhën e kësaj qeverisjeje ose për t’u distancuar qartë nga një model që po i margjinalizon shqiptarët.
Pozicioni i Bilall Kasamit nuk është i dobët. Përkundrazi. Lëvizja Besa është forcë fituese në Pollog dhe gëzon legjitimitet real elektoral në një nga rajonet më të rëndësishme shqiptare. Ky kapital politik nuk duhet shpenzuar për pjesëmarrje simbolike në pushtet, por duhet shndërruar në instrument presioni politik ndaj kryeministrit Mickoski dhe strukturës qeverisëse.
Në këtë kontekst, Kasami ka detyrimin politik të parashtrojë kushte të qarta dhe të panegociueshme për vazhdimin e pjesëmarrjes në qeveri. Këto kushte duhet të përfshijnë, para së gjithash, përfaqësim real të shqiptarëve në ministritë kyçe të vendimmarrjes, jo vetëm në resore dytësore apo pozita pa autonomi. Pa shqiptarë në financa, drejtësi, punë të brendshme, ekonomi dhe diplomaci, çdo pretendim për partneritet qeverisës mbetet bosh.
Po aq e rëndësishme është kërkesa për transparencë reale në qeverisje. Vendimmarrja e mbyllur, marrëveshjet e errëta dhe centralizimi i pushtetit në duart e kryeministrit e shndërrojnë çdo partner shqiptar në figurë dekorative. Lëvizja Besa duhet të insistojë në mekanizma konkretë bashkëvendimmarrjeje, jo në konsultime formale.
Një tjetër element kyç është bashkërendimi i prioriteteve politike. Nuk mund të ketë qeverisje të përbashkët pa agjendë të përbashkët. Prioritetet shqiptare nuk mund të shtyhen vazhdimisht në emër të “stabilitetit”, ndërkohë që reformat strukturore dhe çështjet e hapura mbeten të pazgjidhura.
Në këtë kuadër, ndryshimet kushtetuese përbëjnë testin më serioz të sinqeritetit politik të qeverisë. Nëse Mickoski dhe shumica qeverisëse refuzojnë të hapin proces real për ndryshime kushtetuese që garantojnë barazi substanciale dhe jo vetëm formale, atëherë qëndrimi në qeveri humb çdo justifikim politik.
Në një skenar të tillë, largimi nga qeveria nuk do të ishte humbje, por akt force politike. Dalja me kushte të qarta dhe të refuzuara publikisht do ta poziciononte Lëvizjen Besa si forcë parimore, jo oportuniste. Ky akt do të dërgonte mesazh të fortë se vota shqiptare nuk është e negociueshme për poste, por për pushtet real dhe barazi institucionale.
Një veprim i tillë do ta forconte ndjeshëm Lëvizjen Besa në Pollog dhe më gjerë, sepse do të rikthente besimin e elektoratit shqiptar se ekziston ende një subjekt politik që di të thotë “jo” kur interesat kolektive cenohen. Në një ambient politik ku shumica e aktorëve shqiptarë janë perceptuar si të nënshtruar ose të heshtur, një akt i qartë politik do të kishte efekt mobilizues.
Në fund, çështja nuk është nëse Lëvizja Besa mbetet apo largohet nga qeveria. Çështja është nëse ajo ushtron ndikim real apo thjesht administron praninë e saj. Historia politike tregon se subjektet që dinë të shfrytëzojnë momentin strategjik dalin më të forta, edhe kur zgjedhin përplasjen.
Ky është momenti i Bilall Kasamit.
Ose për të imponuar kushte dhe për të ndryshuar raportet e pushtetit,
ose për të dalë nga një qeveri që nuk ofron përfaqësim real.
Të dyja janë zgjedhje politike.
Por vetëm njëra është fituese për votën shqiptare.
